Een situatieschema zonnepanelen is onmisbaar voor elke PV-installatie en verplicht volgens het AREI. Zonder correct schema loop je het risico op afkeuring bij de keuring, wat extra kosten en vertraging veroorzaakt. In dit artikel van Energy Village ontdek je wat een situatieschema precies inhoudt, welke elementen erin moeten staan en waarom het samen met een eendraadschema essentieel is voor een veilige en conforme installatie. Zo ben je zeker dat jouw installatie voldoet aan de nieuwste regelgeving van 2026.
Wat is een situatieschema zonnepanelen?
Een situatieschema zonnepanelen is een verplicht visueel plan dat de fysieke locaties van alle onderdelen van een PV-installatie weergeeft volgens het Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties (AREI). Het geeft aan waar de zonnepanelen, omvormer, meterkast en beveiligingen zich bevinden.
Welke elementen moeten op het situatieschema staan?
Het situatieschema bevat minstens deze onderdelen:
- De exacte locatie van de zonnepanelen op het dak
- De oriëntatie en hellingshoek van de panelen
- De stringconfiguratie, zowel in serie als parallel
- De plaats van de omvormer
- De meterkast met hoofdzekering en differentieel
- De DC- en AC-kabeltrajecten
- De aarding en aardingsonderbreker
- Mogelijke schaduwbronnen die invloed kunnen hebben
Dit schema is een grondplan en vormt een ruimtelijke voorstelling, niet een technisch elektrisch schema.
Wat is het verschil met een eendraadschema zonnepanelen?
Het eendraadschema geeft een symbolische weergave van de elektrische verbindingen. Het toont onder andere automaten, kabeldoorsneden en differentieelschakelaars, en beschrijft de stroomkring van het paneel tot het elektrische net. Samen vormen het eendraadschema en het situatieschema het volledige dossier voor de keuring.
Wat is een bedradingsschema van een zonnepaneel?
Het bedradingsschema zonnepanelen toont hoe de panelen onderling verbonden zijn en de bekabeling naar de omvormer verloopt. Dit maakt deel uit van het elektrisch schema en wordt verwerkt in het eendraadschema.
Waarom is een situatieschema verplicht volgens het AREI?
Een situatieschema zonnepanelen en een eendraadschema zijn verplicht bij elke nieuwe installatie, wijziging of uitbreiding. Zonder deze documenten krijg je geen positief keuringsverslag van het AREI.
Wat verandert er door de herziening van het AREI in 2026?
Vanaf 1 april 2026 zijn situatieschema’s expliciet vereist bij iedere installatie, wijziging of uitbreiding van een PV-systeem. Dit geldt ook wanneer je een batterij of laadpaal toevoegt aan het systeem.
Wanneer is een herkeuring van de installatie nodig?
Je moet een herkeuring laten uitvoeren bij:
- Uitbreiding met extra zonnepanelen
- Plaatsing van een thuisbatterij
- Vervanging van de omvormer
- Wijzigingen aan de meterkast
In deze gevallen moet het zonnepanelen installatieschema aangepast worden.
Hoe maak je een correct situatieschema zonnepanelen?
Een correct situatieschema begint met een schaalgetrouwe plattegrond van de woning en het dak.
Stap 1. Teken het grondplan
Gebruik een plan van de woning waarop je het situatieschema aanvult met een noordpijl en afmetingen.
Stap 2. Duid de zonnepanelen aan
Teken elk paneel of elke string en vermeld of deze in serie of parallel staan verbonden. Dit hoort bij het schema van de aansluiting van de zonnepanelen.
Stap 3. Voeg omvormer en meterkast toe
Duid de locatie van de omvormer aan en de aansluiting op de zekeringkast. Informatie over correcte aansluitingen vind je bij aansluiten van zonnepanelen op de zekeringkast.
Stap 4. Noteer aarding en beveiliging
Vermeld het schema van de aardingsverbinding en de differentieelschakelaar.
Hoe ziet een voorbeeld situatieschema zonnepanelen eruit?
Een voorbeeldschema toont een dakvlak met zonnepanelen, een binnengeplaatste omvormer en het kabeltraject naar de meterkast. Bij een veldopstelling worden panelen in de tuin getekend met een aparte aardingslus. Houd er rekening mee dat veldopstellingen hoger geprijsd zijn door extra graafwerk en bekabeling.
Voorbeeld privéwoning
Panelen op een hellend dak, omvormer in de garage en AC-aansluiting op een aparte automaat.
Voorbeeld installatie met batterij
Bij een eendraadschema zonnepanelen met batterij wordt de batterij tussen omvormer en verdeelbord geplaatst. Meer informatie over een thuisbatterij met zonnepanelen vind je bij thuisbatterij met zonnepanelen.
Welke beveiligingen en differentieelschakelaars moeten op het schema vermeld staan?
Het schema van de aansluiting van zonnepanelen moet alle beveiligingen duidelijk aangeven.
Type A, AC of B differentieelschakelaar
Type A met 30 mA wordt vaak gebruikt voor residentiële kringen. Sommige omvormers vereisen een hogere classificatie, zoals 100 mA, wanneer er een externe RCD wordt gebruikt. Dit staat in de technische fiche. Een foutief type kan leiden tot afkeuring.
Monofase of driefase aansluiting
Bij monofase wordt één fase aangeduid. Bij driefase worden L1, L2 en L3 weergegeven. Dit is van invloed op het aansluitingsschema en het schema van de zekeringkast.
Welke kabels en doorsneden vermeld je in het elektrisch schema zonnepanelen?
Het elektrisch schema vermeldt de doorsneden van DC- en AC-kabels, afgestemd op stroomsterkte en afstand. Te kleine kabeldoorsneden veroorzaken opwarming en spanningsverlies.
DC-bekabeling
Deze loopt tussen de zonnepanelen en de omvormer. Vermeld duidelijk de plus- en minpolen.
AC-bekabeling
Deze loopt tussen de omvormer en het verdeelbord. Meer uitleg over correcte aansluiting vind je bij aansluiten op de meterkast.
Hoe verloopt de keuring van zonnepanelen?
De keuring gebeurt door een erkend controleorganisme. De prijs van een keuring ligt tussen €135 en €155 voor een standaardinstallatie.
Wat controleert de keurder?
- De aanwezigheid van een eendraadschema en situatieschema
- De isolatieweerstand
- De aarding
- De beveiligingen en automaten
- De CE-documentatie
Na een positief keuringsverslag moet je de installatie binnen 30 dagen aanmelden. Meer informatie over de aangifte van zonnepanelen vind je bij aangifte van zonnepanelen.
Welke software kan je gebruiken om een eendraadschema te maken?
Je kunt gratis een eendraadschema maken met gespecialiseerde tekensoftware die de AREI-symbolen bevat. Let op dat je de correcte AREI-symbolen gebruikt.
Populaire tools
- Software met een Belgische AREI-bibliotheek
- CAD-programma’s
- PV-ontwerpprogramma’s die ook schaduwanalyse ondersteunen
Particulieren raden we aan het schema door een erkend installateur te laten controleren. Bij Energy Village zorgen we ervoor dat elk PV-installatieschema klaar is voor de keuring.
Wat is de prijs van het opstellen van een eendraadschema en situatieschema?
De prijs voor het apart laten opmaken van een eendraadschema en situatieschema bedraagt gemiddeld €200. Vaak is dit inbegrepen in de totaalprijs van de installatie.
Kosten-batenvoorbeeld
Stel dat de totale installatie €6.000 kost inclusief schema’s. Laat je de schema’s apart opmaken voor €200 en vermijd je zo een herkeuring van €135, dan bespaar je tijd en bijkomende kosten.
Hoe beïnvloedt een goed situatieschema de prestaties van zonnepanelen?
Een goed situatieschema voorkomt schaduwverlies, beperkt kabellengte en optimaliseert de plaatsing. Dit verhoogt de opbrengst en verbetert de rendabiliteit van zonnepanelen.
Schaduw verwerken in het schema
Teken bomen, dakkapellen en schoorstenen. Dit helpt bij het bepalen van de stringindeling en de keuze van omvormers.
Toekomstbestendig plannen
Voorzie ruimte voor een batterij, laadpaal of slimme sturing. Bekijk ook de mogelijkheden van een energie management systeem.
Welke fouten komen vaak voor in een zonnepanelen installatieschema?
De meest voorkomende fouten zijn:
- Ontbrekende aarding
- Verkeerde differentieelschakelaar
- Foute kabeldoorsnede
- Een onvolledig situatieschema
- Geen vermelding van het omvormervermogen
Dergelijke fouten leiden vaak tot afkeuring of storingen.
Een goed en correct opgesteld situatieschema zonnepanelen is essentieel voor een veilige en wettelijk conforme installatie. Dit schema vormt samen met het eendraadschema de basis voor een vlotte keuring volgens het AREI. Wil je er zeker van zijn dat jouw zonnepanelen installatieschema aan alle regels voldoet? Laat dan de specialisten van Energy Village jou begeleiden van ontwerp tot en met de keuring. Vraag gerust een offerte aan of laat een vakman ter plaatse komen voor een correcte prijsinschatting.
Veelgestelde vragen
Waar vind ik het eendraadschema voor mijn zonnepanelen?
Het eendraadschema zit meestal in het technisch dossier dat je installateur na plaatsing verstrekt. Heb je dit niet ontvangen? Dan kan een erkend elektricien het schema opstellen op basis van je bestaande installatie en meterkast.
Mag ik zelf een situatieschema zonnepanelen maken?
Ja, dat mag zolang het schema voldoet aan de AREI-voorschriften en de correcte symbolen gebruikt. In de praktijk worden zelfgemaakte schema’s vaak afgekeurd als er belangrijke details ontbreken of symbolen fout zijn.
Moet ik een thuisbatterij apart vermelden op het situatieschema?
Ja, een thuisbatterij moet duidelijk op het situatieschema staan en ook elektrisch in het eendraadschema vermeld worden. Zonder deze vermelding is een herkeuring verplicht bij uitbreiding.
Wat is de prijs van een keuring voor zonnepanelen?
De prijs voor een standaard keuring van zonnepanelen ligt doorgaans tussen €135 en €155. Dit is inclusief controle van het situatieschema en eendraadschema.
Hoe lang moet ik mijn situatieschema elektriciteit bewaren?
Je bewaart het situatieschema zolang de installatie in gebruik is. Bij verkoop van de woning moet het volledige dossier worden overgedragen aan de nieuwe eigenaar.
